Trang chủ
English
DeutschTrong vài năm trở lại đây, cụm từ “ngành nghề trọng điểm tại Đức” được nhắc đến rất nhiều khi nói về du học nghề, lao động tay nghề cao và định cư. Lý do rất rõ: Đức đang phải đối mặt với tình trạng thiếu hụt lao động có tay nghề trên diện rộng, đặc biệt trong bối cảnh dân số già hoá, chuyển đổi năng lượng và chuyển đổi số diễn ra mạnh mẽ.
Theo phân tích “Fachkräfteengpassanalyse 2023” của Cơ quan Việc làm Liên bang Đức (BA), có tới gần 100 nhóm nghề ở trình độ “skilled worker” đang ở tình trạng thiếu hụt, với mức thiếu nghiêm trọng nhất thuộc về ngành chăm sóc – y tế, nghề thủ công – kỹ thuật và lái xe vận tải chuyên nghiệp. Đồng thời, báo cáo lao động 2024 cho thấy số ngành có thiếu hụt kỹ năng cao vẫn ở mức khoảng 183 nghề, dù thị trường lao động có phần “hạ nhiệt” do kinh tế chậm lại.
1, Ngành nghề trọng điểm tại Đức là gì? Vì sao lại được ưu tiên?
Về mặt chính sách, khi nói tới ngành nghề trọng điểm tại Đức, ta đang nói đến các nhóm nghề:
- Được Cơ quan Việc làm Liên bang xác định là nghề thiếu hụt/bottleneck occupations
- Được nêu trong danh mục “Professions in demand” của cổng chính phủ Make it in Germany (nursing, engineering, IT, crafts, logistics, green jobs…)
- Được ưu tiên trong Luật Nhập cư Lao động có tay nghề (Skilled Immigration Act), ví dụ: giảm ngưỡng lương EU Blue Card, cho phép con đường nhập cư linh hoạt hơn, cộng điểm trong Thẻ Cơ hội (Chancenkarte), v.v.
Tại sao các ngành nghề này lại quan trọng với lao động nước ngoài?
Vì nếu bạn thuộc nhóm này, bạn thường sẽ:
- Dễ xin visa hơn (ít rào cản hơn về mức lương, sự công nhận về bằng cấp…)
- Dễ tìm việc hơn, vì thị trường đang thực sự “cần bạn”
- Có lộ trình định cư rõ hơn, do luật đang thiết kế riêng dành cho lao động tay nghề trong những ngành này.
2, Bối cảnh về các ngành nghề trọng điểm tại Đức hiện nay
Theo cổng Make it in Germany và các báo cáo EURES, BusinessEurope, OECD, các ngành nghề trọng điểm tại Đức hiện nay tập trung vào những “cụm lớn” sau:
- Y tế, điều dưỡng và chăm sóc người cao tuổi
- Kỹ thuật, cơ khí, công nghiệp chế tạo và xây dựng
- Công nghệ thông tin (IT) và kỹ sư công nghệ
- Nghề thủ công (skilled crafts) và dịch vụ kỹ thuật
- Logistics, vận tải và kho bãi
- Khách sạn – nhà hàng – ẩm thực
- Giáo dục, chăm sóc trẻ em, công tác xã hội
- Năng lượng xanh, điện – năng lượng, kỹ thuật môi trường
- Vận hành nhà máy – xưởng sản xuất
Điểm chung của các ngành nghề này là:
- Đòi hỏi tay nghề hoặc bằng cấp rõ ràng, không phải lao động phổ thông;
- Gắn trực tiếp với vận hành hệ thống kinh tế – xã hội, hoặc với các ưu tiên chiến lược như chuyển đổi số và chuyển đổi năng lượng;
- Được nhắc đích danh trong các chiến lược thu hút nhân lực và trong luật nhập cư lao động có tay nghề.
3, Nhóm ngành nghề: Y tế, điều dưỡng và chăm sóc
Không quá lời khi nói: y tế & chăm sóc là ngành nghề trọng điểm tại Đức số 1 hiện nay.
Báo cáo phân tích thiếu hụt kỹ năng của BA cho thấy:
- Các nghề chăm sóc (Pflegeberufe) đứng đầu bảng về mức độ thiếu hụt nhân lực;
- Tình trạng này được dự báo kéo dài do dân số già, số điều dưỡng nghỉ hưu tăng mạnh và nhu cầu dịch vụ chăm sóc ngày càng cao.
Danh mục ngành nghề trong nhóm này gồm:
- Điều dưỡng bệnh viện;
- Điều dưỡng lão khoa, chăm sóc người cao tuổi;
- Nhân viên chăm sóc tại viện dưỡng lão, trung tâm chăm sóc;
- Một phần các vị trí trợ lý y tế, kỹ thuật viên hỗ trợ khám chữa bệnh.
Đây cũng là nhóm ngành được ưu tiên trong:
- Chương trình du học nghề điều dưỡng (Ausbildung);
- Các chương trình công nhận bằng điều dưỡng nước ngoài;
- Diện visa lao động tay nghề và EU Blue Card cho lĩnh vực y tế.
>>> Xem thêm: Cơ hội mở rộng cho lao động có tay nghề tại Đức
4, Nhóm ngành nghề: kỹ thuật, cơ khí, công nghiệp & xây dựng
Các nghiên cứu đều chỉ ra: kỹ thuật – công nghiệp – xây dựng – skilled trades là khối ngành nghề trọng điểm tại Đức với thiếu hụt dai dẳng:
Một số nghề tiêu biểu:
- Thợ điện, kỹ thuật viên điện – điện tử;
- Thợ cơ khí, cơ điện tử (Mechatroniker), thợ sửa chữa ô tô;
- Thợ xây dựng, thợ nề, thợ ống nước, lắp đặt hệ thống sưởi – thông gió – điều hòa;
- Kỹ sư xây dựng, kỹ sư cơ khí, kỹ sư điện, kỹ sư công nghiệp.
Đây là các vị trí:
- Nằm trong danh sách “shortage occupations” chính thức, được ưu tiên trong Skilled Immigration Act
- Thường đi kèm mức lương ổn định, khả năng thăng tiến và cơ hội tham gia các dự án hạ tầng – công nghiệp quy mô lớn.
Với lao động Việt Nam có bằng nghề, cao đẳng, đại học kỹ thuật hoặc đã làm trong nhà máy/xưởng cơ khí, đây là một “mảnh đất màu mỡ” nếu đầu tư nghiêm túc cho tiếng Đức.
5, Nhóm ngành nghề: Công nghệ thông tin và kỹ sư công nghệ
Trong số các ngành nghề trọng điểm tại Đức, IT và công nghệ là mảng kết hợp “thiếu nhân lực với mức lương cạnh tranh và ưu tiên nhập cư” rất rõ rệt.
Theo Make it in Germany và báo cáo của OECD:
- Các nghề IT (phát triển phần mềm, hệ thống, an ninh mạng, dữ liệu…) nằm trong các nhóm nghề có thiếu hụt kỹ năng nghiêm trọng;
- Nhiều vị trí IT được ưu tiên trong EU Blue Card, với ngưỡng lương tối thiểu được giảm nếu thuộc shortage occupation
- Với Luật Nhập cư Lao động có tay nghề mới, một số ứng viên IT có kinh nghiệm dày dặn có thể được chấp nhận ngay cả khi không có bằng đại học truyền thống, nếu chứng minh được năng lực.
Như vậy, với ứng viên Việt có:
- Bằng đại học/cao đẳng IT
- Nhiều năm kinh nghiệm lập trình, hệ thống, DevOps, an ninh mạng,…
thì nhóm ngành nghề trọng điểm tại Đức này là cánh cửa rất rộng, miễn là bạn đáp ứng được yêu cầu tiếng Đức/tiếng Anh và lương.
>>> Xem thêm: PSI Group hợp tác mở rộng – Cơ hội làm việc tại Đức cho sinh viên Khoa Công nghệ Thực phẩm
6, Nhóm ngành nghề: nghề thủ công, khách sạn – nhà hàng – ẩm thực
Không chỉ “ngành hàn lâm”, nhiều ngành nghề tại Đức thuộc khối dịch vụ – thủ công – ẩm thực cũng đang thiếu nhân lực:
Theo phân tích của BA và EURES:
- Nhiều nghề thủ công lành nghề (thợ mộc, thợ kim loại, thợ sơn, lắp đặt nội thất…) nằm trong nhóm bottleneck occupations;
- Ngành nhà hàng – khách sạn – gastronomi thiếu nhân sự lớn, đặc biệt sau giai đoạn đại dịch.
Những nghề nổi bật:
- Đầu bếp, nhân viên nhà hàng, nhân viên khách sạn
- Chuyên viên tổ chức ẩm thực, sự kiện
- Thợ làm bánh, chế biến thực phẩm
Điểm cộng của nhóm ngành nghề trọng điểm tại Đức này:
- Dễ tiếp cận thông qua chương trình du học nghề (Ausbildung 2–3 năm)
- Được đào tạo vừa học vừa làm có lương, sau tốt nghiệp có thể ký hợp đồng lao động dài hạn
- Phù hợp với nhiều bạn trẻ Việt đã có kinh nghiệm bếp/nhà hàng hoặc yêu thích môi trường năng động
7, Nhóm ngành: logistics, vận tải, kho bãi
Chuỗi cung ứng và thương mại nội khối EU khiến logistics – vận tải – kho bãi trở thành một cụm ngành nghề trọng điểm tại Đức đang thiếu hụt đáng kể:
- Báo cáo của BA và EURES nêu rõ lái xe tải đường dài, nhân viên kho logistics nằm trong top nhóm nghề có tỷ lệ thiếu hụt cao
- Một số phân tích ngành cũng cảnh báo trong vài năm tới, làn sóng nghỉ hưu của tài xế kỳ cựu sẽ khiến nhu cầu tuyển dụng càng tăng.
Những điểm cần cân nhắc:
- Nghề này đòi hỏi sức khỏe, khả năng chịu áp lực và lịch làm việc linh hoạt
- Yêu cầu nắm chắc quy định giao thông và an toàn, thường cần tiếng Đức cơ bản đến khá để giao tiếp và xử lý tình huống
8, Nhóm ngành nghề: giáo dục, chăm sóc trẻ em, công tác xã hội
Một mảng ngành nghề trọng điểm tại Đức mang tính “con người” là:
- Giáo viên mầm non, nhân sự nhà trẻ (Erzieher/innen)
- Nhân viên hỗ trợ người khuyết tật, nhân viên công tác xã hội.
Đức thiếu nhân lực trong hệ thống chăm sóc trẻ và hỗ trợ xã hội, đặc biệt khi nhiều gia đình có cả hai vợ chồng đi làm. Tuy nhiên:
- Nhóm ngành này yêu cầu tiếng Đức rất tốt,
- Bằng cấp và đào tạo phải phù hợp chuẩn Đức, nên sẽ là “đích đến” dài hạn hơn với lao động ngoài EU, nhất là nếu bạn có ý định học – đào tạo lại ngay tại Đức
9, Nhóm ngành nghề trọng điểm tại Đức: năng lượng xanh, điện – năng lượng, kỹ thuật môi trường
Trong chiến lược Energiewende (chuyển đổi năng lượng), Đức ưu tiên mạnh các ngành nghề trọng điểm tại Đức gắn với:
- Lắp đặt và vận hành hệ thống điện mặt trời, điện gió
- Cải tạo hệ thống sưởi, thông gió, điều hòa để tiết kiệm năng lượng
- Kỹ thuật môi trường, xử lý nước, rác thải, khí thải
Các báo cáo chính sách chỉ ra rằng đây sẽ là nhóm ngành có nhu cầu dài hạn 10–20 năm, do Đức cam kết mục tiêu trung hòa khí thải và chuyển đổi năng lượng bền vững.
Với ứng viên Việt:
- Nếu bạn học/đang làm điện – năng lượng, cơ điện, môi trường, HVAC,…
- Đây là nhóm ngành nghề trọng điểm tại Đức rất đáng để nhắm tới, vì vừa có ý nghĩa nghề nghiệp, vừa bắt trend “xanh” của thế giới.
10, Cơ chế ưu tiên cho ngành nghề trọng điểm tại Đức trong luật nhập cư mới
Luật Nhập cư Lao động có tay nghề (Skilled Immigration Act, bản được sửa đổi và mở rộng từ 2023–2024) tạo nhiều ưu tiên cho các ngành nghề trọng điểm tại Đức:
Một số điểm chính:
- Nới lỏng điều kiện công nhận bằng:
- Ở nhiều trường hợp, bạn có thể vào Đức làm việc trong ngành nghề trọng điểm trước, rồi vừa làm vừa hoàn tất công nhận bằng (Anerkennung) với sự hỗ trợ của doanh nghiệp (mô hình “Anerkennungspartnerschaft”).
- Con đường dựa trên kinh nghiệm nghề:
- Người có bằng được công nhận ở nước ngoài cùng với tối thiểu 2 năm kinh nghiệm liên quan có thể làm việc trong nhiều ngành nghề trọng điểm tại Đức mà không cần công nhận bằng ngay từ đầu, miễn đáp ứng yêu cầu doanh nghiệp.
- Giảm ngưỡng lương EU Blue Card cho shortage occupations:
- Với các ngành nghề trọng điểm tại Đức thuộc nhóm IT, kỹ sư, y tế, STEM, ngưỡng lương tối thiểu được giảm so với mức chuẩn, giúp hồ sơ dễ đạt điều kiện hơn.
- Thẻ Cơ hội (Chancenkarte):
- Áp dụng hệ thống chấm điểm, trong đó làm việc hoặc đủ điều kiện cho ngành nghề thiếu hụt trọng điểm là một lợi thế lớn khi xin sang Đức tìm việc
11, Gợi ý cho lao động Việt
Để tận dụng cơ hội từ ngành nghề trọng điểm tại Đức, người Việt nên:
- Rà soát ngành mình đang làm có thuộc nhóm trọng điểm hay không
- Chuẩn bị bằng cấp và kinh nghiệm thật rõ ràng
- Đầu tư nghiêm túc cho tiếng Đức
- Chọn con đường phù hợp: du học nghề hay lao động tay nghề
Nhìn chung, ngành nghề trọng điểm tại Đức chính là những lĩnh vực mà Nhà nước Đức buộc phải “trải thảm đỏ” cho lao động có tay nghề nếu muốn giữ vững hệ thống y tế, phúc lợi, công nghiệp và tiến tới mục tiêu chuyển đổi số, chuyển đổi năng lượng. Đây không phải “cơn sốt nhất thời”, mà là xu hướng nhân lực dài hạn ít nhất 10–15 năm tới.
